Bật thông báo từ Enfa Smart Club để cập nhật tin tức mới nhất!Trẻ sơ sinh bị đi ngoài mẹ nên ăn gì và kiêng ăn gì?
Không có gì khiến mẹ lo lắng hơn khi thấy bé bị tiêu chảy, người mệt lả, bỏ ăn và quấy khóc không ngừng. Tiêu chảy ở trẻ nhỏ tuy phổ biến nhưng nếu không được xử lý đúng cách, đặc biệt là về mặt dinh dưỡng, có thể khiến bé bị mất nước và xuất hiện những biến chứng nguy hiểm.
Vậy khi bé sơ sinh bị tiêu chảy, mẹ nên điều chỉnh chế độ ăn như thế nào để vừa giúp con bù đắp dưỡng chất vừa không làm tình trạng nặng thêm? Cùng Enfa A2 tìm hiểu chi tiết ngay trong bài viết dưới đây nhé!
Nguyên nhân trẻ sơ sinh bị tiêu chảy
Trước khi biết nên cho bé ăn gì, mẹ cần hiểu tại sao bé lại bị tiêu chảy. Một số nguyên nhân phổ biến nhất bao gồm:
- Trẻ bị nhiễm trùng đường ruột [15].
- Trẻ bị dị ứng thực phẩm, bao gồm protein trong sữa công thức hoặc các chất khác thông qua sữa mẹ [4].
- Khả năng dung nạp thức ăn kém khi thức ăn, dưỡng chất không đi vào trong máu mà lại nằm trong ruột, dẫn đến khó tiêu, gây đau bụng, tiêu chảy [3].
- Rối loạn tiêu hóa do hệ tiêu hóa của trẻ còn non nớt và nhạy cảm. Trong trường hợp mẹ buộc phải đổi từ sữa mẹ sang sữa bột, sữa công thức cũng có thể làm trẻ bị tiêu chảy [8].
Xác định đúng nguyên nhân sẽ giúp mẹ có hướng xử lý phù hợp hơn, tuy nhiên trong mọi trường hợp, dinh dưỡng đúng cách luôn là yếu tố then chốt giúp bé hồi phục nhanh hơn [10].
Chế độ ăn của mẹ có ảnh hưởng đến bé không?
Nhiều mẹ thắc mắc rằng khi bé đang bị tiêu chảy, mình ăn uống có liên quan gì đến tình trạng của con hay không.Thực tế, những gì mẹ ăn uống mỗi ngày sẽ đi vào nguồn dinh dưỡng tự nhiên và truyền trực tiếp sang bé qua mỗi cữ bú. Khi bé đang bị tiêu chảy, hệ tiêu hóa của bé vốn đã nhạy cảm hơn bình thường, nên một số thực phẩm trong chế độ ăn của mẹ có thể vô tình khiến tình trạng của bé kéo dài hơn hoặc nặng thêm.
Ở chiều ngược lại, nếu mẹ ăn uống đúng cách và đủ chất, nguồn dinh dưỡng tự nhiên không chỉ cung cấp năng lượng mà còn mang theo kháng thể và lợi khuẩn giúp hệ miễn dịch và đường ruột của bé hồi phục tốt hơn [19].
Mẹ nên ăn gì khi bé sơ sinh bị tiêu chảy?
Uống đủ nước mỗi ngày
Khi bé tiêu chảy, mẹ cần tăng số cữ bú để bù nước và điện giải cho con. Điều đó đồng nghĩa với việc cơ thể mẹ cần nhiều nước hơn bình thường để duy trì lượng và chất lượng nguồn dinh dưỡng tự nhiên. Mẹ nên uống ít nhất 2,5 đến 3 lít nước mỗi ngày [16].
Trong đó, trà hoa cúc là thức uống có tác dụng làm dịu đường ruột và hỗ trợ kiểm soát tình trạng tiêu chảy, đồng thời giúp mẹ thư giãn trong giai đoạn căng thẳng chăm con ốm [11].
|
Loại nước |
Lượng khuyến nghị mỗi ngày |
|
Nước lọc đun sôi để nguội |
1,5 đến 2 lít |
|
Nước canh, súp rau củ |
1 đến 2 bát |
|
Nước trái cây tươi không đường (cam, bưởi) |
1 ly khoảng 200ml |
|
Trà hoa cúc nhạt không đường |
1 đến 2 tách nhỏ mỗi ngày |
Áp dụng chế độ ăn BRAT
Chế độ ăn BRAT được áp dụng cho cả mẹ lẫn bé trong giai đoạn tiêu chảy. BRAT là viết tắt của Banana (chuối), Rice (gạo), Apple (táo) và Toast (bánh mì nướng). Đây là nhóm thực phẩm ít chất béo, ít đạm, dễ tiêu hóa và giúp phân bé đặc hơn nhờ hàm lượng chất xơ hòa tan cao.
Đặc biệt, chuối không chỉ giàu kali giúp bù điện giải tự nhiên mà còn chứa pectin, một loại chất xơ hòa tan giúp hấp thu chất lỏng dư thừa trong đường ruột, từ đó cải thiện tình trạng tiêu chảy hiệu quả [14].
Mẹ có thể ăn cháo gạo trắng loãng, chuối chín, táo hấp hoặc ép lấy nước và bánh mì nướng không bơ mỗi ngày trong giai đoạn bé đang bị tiêu chảy.
Mẹ có thể áp dụng chế độ ăn BRAT khi trẻ bị tiêu chảy
Thực phẩm giàu kẽm
Kẽm đóng vai trò then chốt trong việc phục hồi niêm mạc đường ruột bị tổn thương do tiêu chảy, đồng thời tăng cường hệ miễn dịch cho cả mẹ và bé. Khi bé bị tiêu chảy, lượng kẽm trong cơ thể bé bị mất đi nhanh chóng, nên mẹ cần bổ sung đủ để truyền sang bé qua nguồn dinh dưỡng tự nhiên. Nhu cầu kẽm của mẹ đang cho con bú là khoảng 12 mg mỗi ngày [12].
|
Thực phẩm |
Hàm lượng kẽm |
Khẩu phần gợi ý |
|
Hàu |
74 mg trên 100g |
3 đến 4 con mỗi tuần |
|
Thịt bò nạc |
8,7 mg trên 100g |
100 đến 150g mỗi ngày |
|
Tôm |
2,1 mg trên 100g |
100g mỗi ngày |
|
Hạt bí ngô |
7,8 mg trên 100g |
30g mỗi ngày |
|
Đậu đen, đậu lăng |
1 đến 2 mg trên 100g |
50 đến 80g mỗi ngày |
Thực phẩm giàu probiotic
Lợi khuẩn từ chế độ ăn của mẹ có thể truyền sang bé qua nguồn dinh dưỡng tự nhiên, giúp cân bằng lại hệ vi sinh đường ruột đang bị xáo trộn do tiêu chảy, từ đó rút ngắn thời gian bệnh của bé [17].
Xem thêm: Cách bổ sung men tiêu hóa cho trẻ sơ sinh đúng cách và an toàn
|
Thực phẩm |
Khẩu phần gợi ý |
Lưu ý |
|
Sữa chua không đường |
1 đến 2 hũ (150 đến 200g) mỗi ngày |
Tránh loại có đường vì đường có thể khiến tiêu chảy của bé nặng hơn |
|
Kefir (nước uống lên men từ hạt) |
100 đến 150ml mỗi ngày |
Chọn loại không đường, vị nhạt |
|
Miso loãng (súp miso nhạt) |
1 bát nhỏ mỗi ngày |
Nấu loãng, hạn chế muối |
Thực phẩm giàu vitamin C
Vitamin C giúp tăng cường sức đề kháng cho mẹ và hỗ trợ hệ miễn dịch của bé thông qua nguồn dinh dưỡng tự nhiên. Nhu cầu vitamin C của mẹ đang cho con bú là khoảng 120 mg mỗi ngày [13].
|
Thực phẩm |
Hàm lượng vitamin C |
Khẩu phần gợi ý |
|
Ổi |
228 mg trên 100g |
1 quả cỡ vừa mỗi ngày |
|
Ớt chuông đỏ |
128 mg trên 100g |
Nửa quả mỗi ngày |
|
Cam hoặc bưởi |
53 mg trên 100g |
1 đến 2 quả mỗi ngày |
|
Bông cải xanh hấp |
89 mg trên 100g |
100g mỗi ngày |
|
Kiwi |
93 mg trên 100g |
1 đến 2 quả mỗi ngày |
Thực phẩm giàu chất xơ hòa tan
Chất xơ hòa tan đóng vai trò giúp duy trì sự ổn định của hệ vi sinh đường ruột cho mẹ. Việc bổ sung đầy đủ chất xơ không chỉ giúp nhẹ bụng mà còn gián tiếp hỗ trợ chất lượng nguồn sữa mẹ tự nhiên. Mẹ nên ưu tiên chọn các loại chất xơ hòa tan vì chúng rất dịu nhẹ, hỗ trợ quá trình tiêu hóa diễn ra tự nhiên mà không gây áp lực lên đường ruột [18]
|
Thực phẩm |
Hàm lượng chất xơ |
Khẩu phần gợi ý |
|
Yến mạch |
4g chất xơ hòa tan trên 100g |
40g mỗi sáng |
|
Chuối chín |
2,6g chất xơ trên 100g |
1 đến 2 quả mỗi ngày |
|
Khoai lang hấp |
3g chất xơ trên 100g |
100 đến 150g mỗi ngày |
|
Cà rốt nấu chín |
2,8g chất xơ trên 100g |
100g mỗi ngày |
Mẹ nên kiêng gì khi bé sơ sinh bị tiêu chảy?
Thực phẩm có nhiều gia vị
Chế độ ăn của mẹ có ảnh hưởng trực tiếp đến mùi vị của nguồn sữa tự nhiên. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, trẻ sơ sinh rất nhạy cảm và có thể nhận biết ngay sự thay đổi mùi vị trong sữa mẹ tùy thuộc vào các loại gia vị hay thực phẩm mà mẹ đã tiêu thụ [7]. Do đó, trong giai đoạn hệ tiêu hóa của bé đang nhạy cảm vì tiêu chảy, mẹ nên ưu tiên cách nấu nướng thanh đạm, ít gia vị mạnh để tránh làm bé khó chịu hoặc gây thêm áp lực cho đường ruột của con.
Thực phẩm dễ gây dị ứng
Một số thực phẩm có nguy cơ gây dị ứng cao như hải sản, rau muống và đậu phộng có thể truyền các tác nhân gây dị ứng sang bé qua nguồn dinh dưỡng tự nhiên, khiến tình trạng tiêu chảy của bé nghiêm trọng hơn hoặc gây thêm phản ứng dị ứng trên da và đường tiêu hóa.
Mẹ nên tạm thời loại bỏ các thực phẩm này ra khỏi thực đơn trong giai đoạn bé đang bị tiêu chảy và theo dõi phản ứng của bé khi ăn lại từng loại [4].
Hải sản có thể gây dị ứng và khiến tình trạng tiêu chảy trở nên nặng hơn
Đồ uống có caffeine
Caffeine trong cà phê, trà đặc và nước tăng lực đi vào nguồn dinh dưỡng tự nhiên của bé chỉ sau một thời gian ngắn mẹ sử dụng. Do hệ tiêu hóa của trẻ còn non nớt, caffeine có thể gây kích thích làm tăng nhu động ruột, khiến tình trạng tiêu chảy trở nên khó kiểm soát hơn. Đồng thời, chất này còn làm gián đoạn giấc ngủ, khiến bé khó nghỉ ngơi để hồi phục sức khỏe [9].
Thực phẩm sống, tái hoặc không đảm bảo vệ sinh
Gỏi, tiết canh, thịt tái và đồ ăn chế biến sẵn không rõ nguồn gốc tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn Salmonella, Listeria và E. coli. Những vi khuẩn này có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ và gián tiếp ảnh hưởng đến chất lượng nguồn dinh dưỡng tự nhiên. Mẹ nên ăn chín uống sôi hoàn toàn và đảm bảo nguồn gốc thực phẩm rõ ràng trong giai đoạn này [20].
Thực phẩm nhiều đường tinh luyện và đồ uống có gas
Bánh ngọt, nước ngọt có gas và các thực phẩm nhiều đường tinh luyện tạo môi trường thuận lợi cho hại khuẩn phát triển trong đường ruột, đồng thời làm tăng áp lực thẩm thấu trong ruột khiến tiêu chảy nặng hơn. Mẹ nên thay thế bằng các loại trái cây ngọt tự nhiên như chuối, táo hoặc xoài chín [5].
Rượu bia
Rượu bia đi vào nguồn dinh dưỡng tự nhiên rất nhanh, chỉ trong vòng 60 phút sau khi uống, và có thể gây hại trực tiếp cho hệ thần kinh và tiêu hóa đang phát triển của bé. Đặc biệt khi bé đang ốm và sức đề kháng yếu, cơ thể bé càng nhạy cảm hơn với bất kỳ tác nhân có hại nào. Mẹ cần tránh hoàn toàn trong suốt thời gian cho con bú [6].
Phòng ngừa tiêu chảy cho bé qua chế độ ăn của mẹ
Để quá trình hồi phục của bé diễn ra nhanh chóng và an toàn, bên cạnh việc điều chỉnh thực đơn hàng ngày, mẹ cần đặc biệt lưu tâm đến những nguyên tắc chăm sóc quan trọng sau đây:
- Theo dõi phản ứng của bé sau mỗi bữa ăn của mẹ. Nếu nhận thấy bé tiêu chảy nặng hơn sau khi mẹ ăn một loại thực phẩm cụ thể, hãy tạm loại bỏ và ghi chú lại để trao đổi với bác sĩ.
- Không tự ý ngừng cho bé bú vì nguồn dinh dưỡng tự nhiên từ mẹ vẫn là nguồn dinh dưỡng và kháng thể tốt nhất cho bé sơ sinh trong giai đoạn ốm.
- Thuốc điều trị và thực phẩm chức năng bổ sung vitamin mẹ đang dùng có thể ảnh hưởng đến chất lượng nguồn dinh dưỡng tự nhiên và đôi khi gây tiêu chảy ở bé. Mẹ cần trao đổi với bác sĩ trước khi tiếp tục sử dụng bất kỳ loại nào trong giai đoạn cho con bú.
Trong quá trình chăm sóc trẻ tiêu chảy, nếu thấy trẻ có những dấu hiệu bất thường như sốt cao, cảm thấy đau bụng; phân có nhầy, máu thì cần đến ngay các sở y tế gần nhất để được điều trị kịp thời.
Mẹ nên tiếp tục cho bé bú sữa để bổ sung nước và dưỡng chất
Câu Hỏi Thường Gặp
Mẹ bị tiêu chảy cho con bú có sao không?
Khi mẹ bị tiêu chảy do virus hoặc vi khuẩn thông thường, phần lớn các tác nhân gây bệnh tiêu hóa không đi vào nguồn dinh dưỡng tự nhiên mà chỉ lây qua tiếp xúc trực tiếp. Điều đó có nghĩa là nguồn dinh dưỡng tự nhiên từ mẹ vẫn an toàn, thậm chí còn mang theo kháng thể giúp bảo vệ bé khỏi chính tác nhân gây bệnh mà mẹ đang mắc phải.
Điều mẹ cần chú ý hơn trong giai đoạn này là vệ sinh tay thật kỹ trước mỗi cữ bú và trước khi chạm vào bé, vì đây mới là con đường lây lan chính. Nếu mẹ đang dùng thuốc điều trị, hãy trao đổi với bác sĩ để xác nhận thuốc có an toàn trong giai đoạn cho con bú không trước khi tiếp tục [2].
Có nên giảm cữ bú khi bé đang bị tiêu chảy không?
Nhiều mẹ lo lắng rằng tiếp tục cho bé bú nhiều sẽ khiến bé đi ngoài nhiều hơn. Tuy nhiên, nguồn dinh dưỡng tự nhiên từ mẹ có thành phần rất dễ tiêu hóa và chứa các kháng thể giúp bảo vệ niêm mạc đường ruột của bé. Việc duy trì hoặc tăng số cữ bú trong giai đoạn này còn giúp bù nước tự nhiên, điều đặc biệt quan trọng vì mất nước là mối lo hàng đầu khi bé bị tiêu chảy [21].
Chăm sóc bé bị tiêu chảy hiệu quả cần sự kết hợp giữa việc theo dõi con và điều chỉnh thực đơn của mẹ. Bằng cách ưu tiên thực phẩm lành tính, bổ sung đủ dưỡng chất và loại bỏ các món gây kích ứng, mẹ đang giúp hệ tiêu hóa của con ổn định nhanh hơn. Một chế độ ăn uống khoa học chính là cách tốt nhất để mẹ đồng hành cùng trẻ sơ sinh bị tiêu chảy trong quá trình phục hồi sức khỏe.
Nguồn tham khảo:
[1] Aggarwal, R., et al. (2007). Role of zinc administration in prevention of childhood diarrhea. Journal of Health, Population and Nutrition, 25(4), 390–400. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3013475/
[2] Academy of Breastfeeding Medicine. (2015). ABM clinical protocol: Maternal and neonatal breastfeeding management. Breastfeeding Medicine, 10(9), 435–444. https://repository.urindo.ac.id/files/original/a72cdc038045fef626a36a06f6a45 901c3d86766.pdf
[3] Consolini, D. M. (2025). Diarrhea in children. MSD Manual Professional Edition. Revised March 2025. https://www.msdmanuals.com/professional/pediatrics/symptoms-in-infants-and-children/diarrhea-in-children
[4] Children's Hospital of Philadelphia. (n.d.). Breastfeeding a baby with food allergies. https://www.chop.edu/centers-programs/breastfeeding-and-lactation-program/breastfeeding-baby-food-allergies
[5] Farthing, M., et al. (2012). Acute diarrhea in adults and children: A global perspective. Journal of Clinical Gastroenterology, 47(1), 12–20. https://doi.org/10.1097/MCG.0b013e31826df956
[6] Haastrup, M. B., et al. (2014). Alcohol and breastfeeding. Basic & Clinical Pharmacology & Toxicology, 114(2), 168–173. https://doi.org/10.1111/bcpt.12149
[7] Mennella, J. A., & Beauchamp, G. K. (1991). Maternal diet alters the sensory qualities of human milk and the nursling's behavior. Pediatrics, 88(4), 737-744.
[8] Mao, M., Zhang, L., Ge, J., Yan, J., Northington, R., Yao, M., Nowacki, J., & Hays, N. P. (2018). Infant Feeding Regimens and Gastrointestinal Tolerance: A Multicenter, Prospective, Observational Cohort Study in China. Global Pediatric Health, 5, 2333794X17750271. https://doi.org/10.1177/2333794X17750271
[9] Nehlig, A., & Debry, G. (1994). Consequences on the newborn of chronic maternal consumption of coffee during gestation and lactation. Journal of the American College of Nutrition, 13(1), 6–21. https://doi.org/10.1080/07315724.1994.10718366
[10] National Research Council. (1985). Nutritional management of acute diarrhea in infants and children. National Academies Press. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK219097/
[11] National Library of Medicine. (2021, February 15). Chamomile. Drugs and Lactation Database (LactMed). https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK501808/
[12] NIH. (2022). Zinc fact sheet for health professionals. https://ods.od.nih.gov/factsheets/Zinc-HealthProfessional/
[13] NIH. (2021). Vitamin C fact sheet for health professionals. https://ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminC-HealthProfessional/
[14] Rabbani, G. H., et al. (2001). Clinical studies in persistent diarrhea: Dietary management with green banana or pectin in Bangladeshi children. Gastroenterology, 121(3), 554–560. https://doi.org/10.1053/gast.2001.27178
[15] Seattle Children's Hospital. (2025, May 5). Diarrhea (0-12 Months). Schmitt Pediatric Guidelines LLC. https://www.seattlechildrens.org/conditions/a-z/diarrhea-0-12-months/
[16] Scaccia, A. (2016, February 11). Safe Diarrhea Treatments While Breastfeeding. (K. Gill, Med. Rev.). Healthline. https://www.healthline.com/health/parenting/diarrhea-treatments-while-breast-feeding
[17] Scaccia, A. (2016, February 11). How to treat diarrhea in a breastfed baby (K. Gill, Med. Rev.). Healthline. https://www.healthline.com/health/parenting/diarrhea-treatments-while-breast-feeding
[18] Slavin, J. (2013). Fiber and prebiotics: Mechanisms and health benefits. Nutrients, 5(4), 1417–1435. https://doi.org/10.3390/nu5041417
[19] Taylor, R., Keane, D., Borrego, P., & Arcaro, K. (2023). Effect of maternal diet on maternal milk and breastfed infant gut microbiomes: A scoping review. Nutrients, 15(6), 1420. https://doi.org/10.3390/nu15061420
[20] World Health Organization. (2005). The treatment of diarrhoea: A manual for physicians and other senior health workers (4th rev.). World Health Organization. https://iris.who.int/handle/10665/43209
[21] World Health Organization. (2009). Infant and young child feeding: Model chapter for textbooks for medical students and allied health professionals. World Health Organization. https://iris.who.int/handle/10665/44117
Bài viết nổi bật
Hướng dẫn chi tiết bé 6 tháng tuổi tập ăn dặm tự chỉ huy (BLW)
Ăn dặm tự chỉ huy BLW là xu hướng được nhiều mẹ áp dụng cho con trong độ tuổi ăn dặm. Vậy ăn dặm BLW có các nguyên tắc nào, lợi ích khi trẻ ăn dặm BLW là gì?
Hướng dẫn phương pháp ăn dặm kiểu Nhật cho bé 6 tháng tuổi
Chắc hẳn các bà mẹ Việt Nam ngày nay không còn mấy xa lạ với phương pháp ăn dặm kiểu Nhật. Tuy nhiên để áp dụng phương pháp này đúng cách thì không phải ai cũng nắm rõ.
Dinh dưỡng cho trẻ dị ứng đạm sữa bò
Cách duy nhất để xử trí dị ứng đạm sữa bò là hoàn toàn tránh sữa bò và những chế phẩm từ sữa bò. Sữa bò chứa rất nhiều dưỡng chất cần thiết cho sức khỏe và sự phát triển của trẻ, do đó chế độ ăn hạn chế của trẻ phải được thực hiện cẩn thận với sự giám sát và tư vấn của bác sĩ.
Tác dụng của vitamin D và cách bổ sung vitamin D cho bé
Vitamin D đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển khung xương và răng của trẻ sơ sinh.
Chọn Enfa AII Neuro Pro để bé có hệ tiêu hóa khỏe mạnh
(Enfa A2 số 4) cho trẻ từ 3 - 6 tuổi
Sản phẩm giúp bé khỏe bụng, sáng trí với đạm quý A2 giúp tiêu hóa tốt, hấp thu dinh dưỡng dễ dàng, đồng thời sản phẩm bổ sung DHA & MFGM giúp phát triển trí não.
Đăng ký thành viên Enfa Smart Club
chỉ với một vài bước đơn giản!
Vui lòng nhập tên của mẹ
Bạn phải đồng ý để tiếp tục tham gia chương trình